«Αγ. Γραφή, Εκκλησία, Παράδοση» 2025-6: Τα αποτελέσματα της Θυσίας του Χριστού

 

Διάγραμμα – Περίληψη Θέματος ΙΗ' τοῦ Προγράμματος Μελέτης καί Ἑρμηνείας τῆς Ἁγίας Γραφῆς «Ἁγία Γραφή, Ἐκκλησία καί Παράδοση», περιόδου Γ', ἔτους 2025-2026. 

(Ἀποστολικό Ἀνάγνωσμα 29ης/3/2026) 

Κείμενο: «Ἀδελφοί, 9,11 Χριστός παραγενόμενος Ἀρχιερεύς τῶν μελλόντων ἀγαθῶν διά τῆς μείζονος καί τελειοτέρας σκηνῆς, οὐ χειροποιήτου, τοῦτ’ ἔστιν οὐ ταύτης τῆς κτίσεως, 12 οὐδέ δι’ αἵματος τράγων καί μόσχων, διά δέ τοῦ ἰδίου αἵματος εἰσῆλθεν ἐφάπαξ εἰς τά Ἅγια, αἰωνίαν λύτρωσιν εὑράμενος. 13 Εἰ γάρ τό αἷμα ταύρων καί τράγων καί σποδός δαμάλεως ραντίζουσα τούς κεκοινωμένους ἁγιάζει πρός τήν τῆς σαρκός καθαρότητα, 14 πόσῳ μᾶλλον τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ, ὃς διά Πνεύματος αἰωνίου ἑαυτόν προσήνεγκεν ἄμωμον τῷ Θεῷ, καθαριεῖ τήν συνείδησιν ὑμῶν ἀπό νεκρῶν ἔργων εἰς τό λατρεύειν Θεῷ ζῶντι;» (Ἑβρ. 9, 11-14).

Ἀπόδοση: «Ἀδελφοί μου, 6,11 ὁ Χριστός ἦλθε στόν κόσμο ὠς Ἀρχιερέας τῶν ἀγαθῶν πού περιμένουμε. Μπῆκε σέ ἱερό χῶρο, πού εἶναι ἀνώτερος καί τελειότερος ἀπό αὐτόν τοῦ ὁρατοῦ ναοῦ. Ὄχι σέ κατασκευασμένον ἀπό ἀνθρώπινα χέρια, οὔτε σέ κάποιο μέρος αὐτοῦ τοῦ κόσμου. 12 Ἀλλά, μπῆκε μιά γιά πάντα στά (οὐράνια) Ἅγια τῶν Ἁγίων, προσφέροντας θυσία, ὄχι αἷμα τράγων καί ταύρων, ἀλλά τό δικό του αἷμα, καί ἐξασφαλίζοντας αἰώνια λύτρωση. 13 Τό αἷμα τῶν τράγων καί τῶν ταύρων, καθώς καί τό ράντισμα μέ στάχτη ἀπό τή θυσία νεαροῦ μοσχαριοῦ, ἐξαγνίζει τούς μολυσμένους καί τούς καθαρίζει ἐξωτερικά. 14 Σκεφτεῖτε, λοιπόν, πόσο περισσότερο τό Αἷμα τοῦ Χριστοῦ, ὁ Ὁποῖος, ἔχοντας τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, προσέφερε τόν Ἑαυτό Του θυσία καθαρώτατη στόν Θεό, θά καθαρίσει τή συνείδησή μας ἀπό τά νεκρά ἔργα, ὥστε νά μποροῦμε λατρεύουμε τόν ζωντανό Θεό».

Εἰσαγωγικά: Ἀποστολικό Ἀνάγνωσμα τῆς Ε' Κυριακῆς τῶν Νηστειῶν (Ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας), σύντομο ἀπόσπασμα ἐπίσης ἀπό τήν Πρός Ἑβραίους ἐπιστολή. Τό θέμα του εἶναι ὅμοιο μέ αὐτό τῶν προηγούμενων δύο Κυριακῶν, ἐξειδικεύοντας στήν Ἀρχιερωσύνη καί στή Θυσία τοῦ Χριστοῦ. Προφανῶς, μᾶς προετοιμάζει νά κατανοήσουμε τά γεγονότα, τά ὁποῖα πρόκειται νά ἑορτάσουμε, τό Πάθος καί τήν Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου, ὅπως καί τό Εὐαγγελικό Ἀνάγνωσμα τῆς ἡμέρας, στό ὁποῖο ὁ Ἰησοῦς γιά πρώτη φορά ἀποκαλύπτει μέ σαφήνεια στούς Μαθητές τά σχετικά μέ τό ἐπικείμενο Πάθος καί τήν Ἀνάστασή Του: «Ἰδού ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα καί ὁ υἱός τοῦ ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσι καί γραμματεῦσι, καί κατακρινοῦσιν αὐτόν θανάτῳ καί παραδώσουσιν αὐτόν τοῖς ἔθνεσι, καί ἐμπαίξουσιν αὐτῷ καί μαστιγώσουσιν αὐτόν καί ἐμπτύσουσιν αὐτῷ καί ἀποκτενοῦσιν αὐτόν, καί τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστήσεται» (Μαρκ. 10, 33-34). Τό κείμενο πρέπει νά κατανοηθεῖ σέ σχέση μέ τό προηγούμενο τμῆμα του. Ἐκεῖ ὁ ἱερός συγγραφέας ὁμιλεῖ γιά τόν Ναό τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, γιά τά μέρη τοῦ Ναοῦ, γιά τήν προσφερόμενη λατρεία καί γιά τίς νομικές θυσίες.

Οἱ νομικές θυσίες καί ἡ Θυσία τοῦ Χριστοῦ: Στήν Π. Διαθήκη ἡ λατρεία τοῦ Θεοῦ γινόταν κυρίως μέ θυσίες. Αὐτές δέν ἦταν ἐντελῶς ἀναποτελεσματικές. Εἶχαν κάποια ἁγιαστική δύναμη. Ὅμως, ἦταν ὀφέλιμες μόνο «πρός τήν τῆς σαρκός καθαρότητα», δηλ. μόνο ἐξωτερικά καί ἐπιφανειακά. Δέν μποροῦσαν νά προσφέρουν «αἰωνίαν λύτρωσιν», δηλ. τἠν τέλεια ἐλευθερία τῆς ψυχῆς ἀπό τά δεσμά τῆς ἁμαρτίας, οὔτε μποροῦσαν νά καθαρίσουν τόν ἐσωτερικό ἄνθρωπο, τήν ψυχή καί τήν «καρδίαν». Κι αὐτό τό ἔκαναν μόνο καί μόνο ἐπειδή ἦταν τύπος καί προεικόνισμα τῆς μοναδικῆς Θυσίας τοῦ Χριστοῦ. Οἱ αἱματηρές θυσίες δέν εἶναι ἀρεστές στόν Θεό. Ὅμως, τίς ἔκανε ἀποδεκτές «κατά συγχώρησιν» καί ἐπειδή «ἐπέθηκε τύπον» σ’ αὐτές «τῆς μελλούσης οἰκονομίας τοῦ Χριστοῦ», ὥστε «κἄν πρόβατον ἦν θυόμενον, εἰκών τοῦ Σωτῆρος· κἄν βούς, εἰκών τοῦ Κύριου· κἄν μόσχος, κἄν δάμαλις, κἄν ἄλλο τε τῶν προσφερομένων κἄν περιστερά καί τρυγών, πάντα εἰς τόν Σωτῆρα τήν ἀναφοράν εἶχε» (ἅγ. Χρυσόστομος). Ὄντως, στόν Ναό τῆς Π. Διαθήκης ὐπῆρχε πραγματική παρουσία τοῦ Θεοῦ. Ὁ ἴδιος ὁ Κύριος τόν ἀποκαλοῦσε «οἶκον τοῦ Πατρός» Του καί ἐκδίωξε ἀπό αὐτόν τούς ἐμπόρους (Ἰω. 2,16). Ὑπῆρχε ἐκεῖ Χάρις (ἄκτιστη Ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ). Ὅμως αὐτά δέν μποροῦσαν νά σώσουν, ἀλλά μόνο προετοίμαζαν τή σωτηρία ἤ ὁδηγοῦσαν στή μέλλουσα σωτηρία. Ὑπῆρχε πραγματική θεοπτία στήν Π. Διαθήκη, ἀλλά αὐτή ἐνεργοῦσε «ἔξωθεν». Ἡ πραγματική σωτηρία ἦλθε διά τοῦ Χριστοῦ. Ὁ Χριστός ἦλθε στόν κόσμο γιά νά γίνει αἰώνιος Ἀρχιερεύς καί ἔγινε αἰώνιος Ἀρχιερεύς μέ τή Θυσία Του. Ὁ Χριστός ἦλθε γιά νά θυσιαστεῖ, προσφέροντας «αἰωνίαν λύτρωσιν» (τέλεια ἐλευθερία). Ὅ,τι εἰκόνιζαν οἰ παλαιές θυσίες, ὁ Χριστός τό ἕκανε πλῆρες καί τέλειο. Γι’ αὐτό ἡ Θυσία Του εἶναι μοναδική καί ἀνεπανάληπτη, ἔγινε «ἐφ’ ἅπαξ», δέν χρειάζεται νά γίνει ἄλλη φορά, οὔτε ὑπάρχει κάτι ἀνώτερο ἀπό αὐτήν καί ὅ,τι προέκυψε ἀπό αὐτήν εἶναι πλῆρες καί τέλειο.

Ἡ οἰκείωση τῆς ἐν Χριστῷ «αἰωνίου λυτρώσεως»: Τό ἀποτέλεσμα τῆς Θυσίας τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἡ «αἰωνία λύτρωσις». Τό πρῶτο στοιχεῖο αὐτῆς τῆς λύτρωσης εἶναι ἡ «κάθαρσις τῆς συνειδήσεως ἀπό τῶν νεκρῶν ἔργων». «Συνείδησις» στήν προκειμένη περίπτωση εἶναι ἡ ψυχή καί, εἰδικότερα, τό βάθος τῆς ψυχῆς, ὁ «ἔσω ἄνθρωπος», τό κέντρο τῆς ἀνθρώπινης προσωπικότητας, τό ὁποῖο ἡ Πατερική Παράδοση ὀνομάζει «καρδία» (ἤ «βαθεία καρδία»). «Νεκρά ἔργα» εἶναι τά ἔργα τῆς ἁμαρτίας. Πρῶτο, λοιπόν, στοιχεῖο τῆς «αἰωνίου λυτρώσεως» εἶναι ἡ ἄφεση, ἡ ριζική ἀπαλλαγή ἀπό τή νόσο τῆς ἁμαρτίας. Τοῦτο δέν εἶναι κάτι ἁπλό, δεδομένου ὅτι ἡ ἁμαρτία ἔχει καταστεῖ «δευτέρα φύσις» στόν μεταπτωτικό ἄνθρωπο. Ὡστόσο, ἡ ἄφεση δέν παρέχεται αὐτόματα σέ ὅλους, οὔτε ἐνεργεῖ μέ μαγικό τρόπο. Προσφέρεται, βέβαια, ὡς δυνατότητα σέ ὅλους, ἀλλά πρέπει νά γίνει ἀποδεκτή, νά οἰκειωθεῖ ἀπό τόν καθένα ξεχωριστά, καί ἐνεργεῖ μέ προϋποθέσεις. Ἡ οἰκείωση τῆς ἀφέσεως καί, γενικά, τῆς ἐν Χριστῷ σωτηρίας γίνεται μέ τό Μυστήριο τοῦ Βαπτίσματος, ἡ δέ ὑποκειμενική προϋπόθεση γιά τήν ἐνεργοποίησή τους εἶναι ἡ μετάνοια. Εἶναι χαρακτηριστικό ὅτι, τό πρῶτο ἀποτέλεσμα τοῦ Βαπτίσματος εἶναι ἡ ἄφεση («ὁμολογῶ ἕν Βάπτισμα εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν») καί ὅτι τό Βάπτισμα ἐμφανίζεται ἐξ ἀρχῆς συνδεδεμένο μέ τή μετάνοια: «μετανοήσατε, καί βαπτισθήτω ἕκαστος ὑμῶν ἐπί τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν, καί λήψεσθε τήν δωρεάν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος» (Πραξ. 2,38). Ἡ μετάνοια δέν εἶναι μόνο προϋπόθεση τοῦ Βαπτίσματος, ἀλλά μιά διαρκής κατάσταση κάθε Χριστιανοῦ. «Μετανοεῖτε» ἦταν τό κήρυγμα τοῦ Τιμίου Προδρόμου, ἀλλά καί τοῦ ἴδιου τοῦ Ἰησοῦ («ἀπὸ τότε ἤρξατο ὁ Ἰησοῦς κηρύσσειν καί λέγειν· μετανοεῖτε· ἤγγικε γάρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν», Ματθ. 2,17): τό «μετανοήσατε» τοῦ ἀπ. Πέτρου (μετανοῆστε τώρα γιά νά βαπτισθῆτε), γίνεται «μετανοεῖτε» (μετανοεῖτε συνεχῶς, πάντοτε). Δέν εἶναι τυχαῖο, ὅτι ἡ Ἐκκλησία προβάλλει λίγο πρίν τό Πάθος τοῦ Κυρίου τό πρόσωπο τῆς Ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ χαρακτηριστικό ὑπόδειγμα μετανοίας. Ὄντως, ἡ μετάνοια ἐξασφαλίζει τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν (ἀπό ὑποκειμενική ἄποψη, ἀπό τήν πλευρά μας) καί ὁδηγεῖ στή Βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Εἰδικότερα, στήν προκειμένη περίπτωση, ἡ μετάνοια εἶναι ἡ μέθοδος, πού μᾶς προετοιμάζει νά συμμετάσχουμε στά ἅγια Πάθη καί νά ἑορτάσουμε τήν Ἀνάσταση τοῦ Κυρίου. Τί σημαίνει, ὅμως, «μετάνοια»; Σημαίνει ἀλλαγή τρόπου ζωῆς (πρός τό καλύτερο, βέβαια), ἀλλά σημαίνει καί ἀλλαγή τρόπου σκέψεως, ἀλλαγή «νοοτροπίας», πρῶτα ἀλλαγή τρόπου σκέψεως καί ἔπειτα ἀλλαγή συμπεριφορᾶς: ἡ μετάνοια εἶναι διαδικασία, πού ἐνεργεῖται ἀπό μέσα πρός τά ἔξω. Ἀλλαγή «νοοτροπίας» σημαίνει, ὁ προσωπικός (καί ὁπωσδήποτε ἰδιοτελής) τρόπος μέ τόν ὁποῖο κρίνουμε καί ἀντιμετωπίζουμε ὅλα τά θέματα νά γίνει «νοῦς Χριστοῦ». Εἶναι φανερό, ὅτι ἡ μετανοία εἶναι μιά δυναμική κατάσταση, μιά συνεχής αὐθυπέρβαση τοῦ ἀνθρώπου, μιά συνεχής κίνηση ἀπό τήν κατάσταση πού βρισκόμαστε στό καλύτερο, πρός «τά ἄνω». Εἶναι μιά συνεχής καταπάτηση τοῦ «ἀμετανοήτου φρονήματος», τό ὁποῖο μᾶς ὑποβάλλει τόν δαιμονικό λογισμό: «ἔτσι εἶμαι ἐγώ, δέν μπορῶ νά ἀλλάξω»!

Ἡ μυστηριακή Ἐξομολόγηση: Ὡστόσο, αὐτή ἡ τόσο σημαντική ἀρετή δέν ἐξασφαλίζει οὔτε τήν ἄφεση, οὔτε τή σωτηρία. Εἶναι μονο προϋπόθεση τῆς ἀφέσεως καί τῆς σωτηρίας, οἱ ὁποῖες προέρχονται «ἔξωθεν», ἀπό τόν Χριστό, καί εἰδικότερα πηγάζουν ἀπό τή Θυσία τοῦ Χριστοῦ στόν Σταυρό. Ἡ ἐνεργοποίηση τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς Θυσίας τοῦ Χριστοῦ στόν καθένα μετά τό Βάπτισμα γίνεται μέ τό Μυστήριο τῆς Ἐξομολογήσεως. Ἡ Πατερική Παράδοση τό ἀποκαλεῖ «δεύτερο Βαπτισμα», ἐπειδή ἀκριβῶς ἐπαναλαμβάνει τήν ἐνέργεια τοῦ (πρώτου) Βαπτίσματος (τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν) στούς μετά τό Βάπτισμα ἁμαρτάνοντας. Ἡ μετάνοια εἶναι προϋπόθεση τῆς μυστηριακῆς Ἐξομολόγησης, εἶναι διαδικασία, ἡ ὁποία ὁλοκληρώνεται ἐκεῖ. Ἄν ἡ ἁμαρτία εἶναι μιά διαρκής κατάσταση στή ζωή τοῦ ἀνθρώπου καί ἄν ἡ μετάνοια εἶναι ἐπίσης μιά διαρκής κατάσταση, πού δέν πρέπει νά παραμένει ἐλλιπής, τότε καί ἡ συχνή Ἐξομολόγηση εἶναι ἀπαραίτητη γιά κάθε Χριστιανό: «Νά ἐξομολογεῖσαι τακτικά καί καλά, γιατί, καί Πατριάρχης νά εἶσαι, ἄν δέν ἐξομολογεῖσαι, δέν σώζεσαι»! (σύγχρονος ἅγ. Πορφύριος). Ὄντως, ὁ Κύριος ἔδωσε τήν ἐξουσία τοῦ «δεσμεῖν τε καί λύειν» στούς Μαθητές Του, ἡ ὁποία μεταβιβάζεται στούς διαδόχους τους, τούς Κληρικούς τῆς Ἐκκλησίας. Ὅσα ἁμαρτήματα, πού ἔχουν συμβεῖ μετά τό Βάπτισμα, «λύονται» στό Μυστήριο τῆς Ἐξομολογήσεως, εἶναι «λελυμένα» στόν οὐρανό, καί ὅσα μένουν «δεδεμένα» (ἀσυγχώρητα) ἀπό τό Μυστήριο τῆς Ἐξομολογήσεως, εἶναι «δεδεμένα» καί στόν οὐρανό, μέ ἀποτέλεσμα νά κολάζεται ὁ ἄνθρωπος. Αὐτό ἰσχύει, βέβαια, γιά τά βαρέα ἁμαρτήματα, τά λεγόμενα «θανάσιμα», ἀλλά καί γιά τά μικρά, ὅταν συσσωρεύονται ἀπό τήν πολυετή ἀποχή ἀπό τή μυστηριακή Ἐξομολήγηση. Ὡστόσο, ἡ Ἐξομολόγηση εἶναι κάτι πολύ περισσότερο ἀπό τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν. Εἶναι καί πνευματική καθοδήγηση, δηλαδή μυστηριακή μετάδοση τοῦ εὐαγγελικοῦ τρόπου ζωῆς, πού ὁδηγεῖ στήν κοινωνία καί ἕνωση μέ τόν Θεό, ἀπό πνευματικό πατέρα (γνώστη αὐτοῦ τοῦ τρόπου) σέ (μαθητευόμενο) πνευματικό υἱό. 

(«Ἁγία Γραφή, Ἐκκλησία καί Παράδοση», Πρόγραμμα Μελέτης καί Ἑρμηνείας τῆς Ἁγίας Γραφῆς τοῦ Μητροπολιτικοῦ Ἱ. Ναοῦ Ἁγίου Βασιλείου Τριπόλεως. Ὑπεύθυνος π. Σωτήριος Ὀ. Ἀθανασούλιας. Περίοδος Γ΄, ἔτος 2025-2026).