Ακολουθία Μεγάλου Βασιλείου (Β)

ΙΕΡΑ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ

ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ  ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ ΤΗΣ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑΣ

ΠΟΙΗΜΑ

ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΜΙΚΡΑΓΙΑΝΝΑΝΙΤΟΥ*

ΕΝ  Τῼ  ΜΙΚΡῼ  ΕΣΠΕΡΙΝῼ

Εἰς τὸ Κύριε ἐκέκραξα, ἱστῶμεν Στίχους δ΄ καὶ ψάλλομεν τὰ ἑξῆς Προσόμοια.

Ἦχος β΄. Ὅτε ἐκ τοῦ ξύλου.

Ὅτε κατηυγάσθης τῷ φωτί, τῆς Ὑπερουσίου Τριάδος, ἀνακαθάρας τὸν νοῦν, τότε στῦλος πάμφωτος, τῆς Ἐκκλησίας Χριστοῦ, ἀνεδείχθης Βασίλειε, ἀκτῖσι δογμάτων, πᾶσαν τὴν περίεργον, πυρσεύων Ὅσιε. Ὅθεν ὡς φωστῆρά σε μέγαν, τῆς Ὀρθοδοξίας τιμῶμεν, καὶ Ἀρχιερέων ἀκροθίνιον.

Ακολουθία Μεγάλου Βασιλείου (Α)

ΙΕΡΑ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ 

ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ ΤΗΣ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑΣ

Τῌ  Α'  ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ

Η ΚΑΤΑ ΣΑΡΚΑ ΠΕΡΙΤΟΜΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ 
ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ ΤΗΣ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑΣ

ΕΝ Τῼ ΕΣΠΕΡΙΝῼ

Μετὰ τὸν Προοιμιακόν, στιχολογοῦμεν τὴν α΄ Στάσιν τοῦ, Μακάριος ἀνήρ. Εἰς δὲ τὸ Κύριε ἐκέκραξα, ἱστῶμεν Στίχους στ΄ καὶ ψάλλομεν τῆς Ἑορτῆς Ἑσπέρια γ΄ καὶ τοῦ Ἁγίου γ΄.

Οι αντικειμενικές προϋποθέσεις της θεραπείας των παθών

Διάγραμμα – Περίληψη

Θέματος ΙΕ' τοῦ Θεολογικοῦ Προγράμματος «Ὀρθοδοξία καί Ζωή»

τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Μαντινείας καί Κυνουρίας,

περιόδου Ζ΄, ἔτους 2012-2013.

Εἰσαγωγικά: Ἡ ὕπαρξη τῶν παθῶν ἀποτελεῖ τήν ἰσχυρότερη ἔνδειξη τῆς πνευματικῆς ἀσθένειας τοῦ ἀνθρώπου. Τά πάθη εἶναι ἀσθένειες τῆς ψυχῆς (καί τοῦ σώματος). Ἡ ἀπαλλαγή ἀπ’ αὐτά σημαίνει ἀποκατάσταση τῆς ὑγείας μας. Εἴδαμε πῶς θεραπεύονται τά βασικότερα πάθη, ὅπως ἡ Φιληδονία, ἡ Φιλαργυρία καί ἡ Φιλοδοξία. Ὅμως, γιά νά ὑπάρξει θεραπεία, πρέπει νά ἰσχύουν κάποιες ἀναγκαῖες ἀντικειμενικές προϋποθέσεις. Ἡ ἀνθρώπινη προσπάθεια δέν ἀρκεῖ σέ καμμία περίπτωση γιά τή θεραπεία τῶν παθῶν.

Η θεραπεία της Φιλαργυρίας και της Φιλοδοξίας

Διάγραμμα – Περίληψη

Θέματος ΙΔ' τοῦ Θεολογικοῦ Προγράμματος «Ὀρθοδοξία καί Ζωή»

τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Μαντινείας καί Κυνουρίας,

περιόδου Ζ΄, ἔτους 2012-2013.

Τό πάθος τῆς Φιλαργυρίας: Ἡ Φιλαργυρία ἀνήκει στά τρία μεγάλα πάθη πού προέρχονται ἀπό τή Φιλαυτία (Φιληδονία, Φιλαργυρία, Φιλοδοξία). Φιλαργυρία εἶναι ἡ ὑπερβολική ἀγάπη καί προσκόλληση στό χρῆμα καί, γενικά, στά ὑλικά ἀγαθά. Φιλαργυρία εἶναι ἡ ἡδονή ἀπό τήν κατοχή τῶν ὑλικῶν ἀγαθῶν. Ἡ Φιλαργυρία συνυπάρχει συνήθως μέ τήν πλεονεξία, δηλ. μέ τή βούληση νά ἀποκτήσουμε νέα ἀγαθά, νά κατέχουμε περισσότερα. Βέβαια, οὔτε τό χρῆμα εἶναι ἀπό τή φύση του κακό, οὔτε τά ὑλικά πράγματα, ἀλλά ἡ χρήση τοῦ χρήματος καί τῶν ὑλικῶν πραγμάτων εἶναι καλή ἤ κακή. Φιλαργυρία εἶναι ἡ «παράχρησις» αὐτῶν τῶν πραγμάτων. Ἡ «παράχρησις» αὐτή ὀφείλεται στή διαστροφή τῆς ἐπιθυμητικῆς δύναμης τοῦ ἀνθρώπου, ἡ ὁποία στή φυσική της λειτουργία ἦταν στραμμένη στόν Θεό. Στήν «παρά φύσιν» λειτουργία τῆς ἐπιθυμητικῆς δύναμης τή θέση τοῦ Θεοῦ καταλαμβάνει τό χρῆμα καί τά ὑλικά ἀγαθά, γι’ αὐτό ἡ «πλεονεξία ἐστίν εἰδωλολατρία» (Κολ. 3,5). Ὁ Κύριος εἶπε, «οὐ δύνασθε Θεῷ δουλεύειν καί μαμωνᾶ» (Λουκ. 16,13) καί ὁ ἅγ. Χρυσόστομος τονίζει: «πάντα ἔρωτα οὗτος νικήσας ὁ ἔρως (τῆς Φιλαργυρίας) καί παρωσάμενος ἐξέβαλε τῆς ψυχῆς». Ὅπως κάθε πάθος, ἡ Φιλαργυρία διαταράσσει κάθε σχέση τοῦ ἀνθρώπου: α) μέ τόν Θεό (εἰδωλολατρία), β) μέ τόν ἑαυτό του (ὁ φιλάργυρος μισεῖ τήν ψυχή του, γιατί δέν θησαυρίζει ἀληθινούς καί ἄφθαρτους θησαυρούς) καί γ) μέ τούς συνανθρώπους (ὁ φιλάργυρος δέν ἀγαπᾶ τούς ἄλλους, τούς βλέπει σάν χρῆμα καί σάν ἀντικείμενο ἐκμετάλλευσης, οἱ δέ σχέσεις μ’ αὐτούς εἶναι σχέσεις συμφέροντος). Ἐπιπλέον, ὁ ἄλλος θεωρεῖται ἐμπόδιο στήν ἱκανοποίηση τοῦ πάθους καί μισεῖται. Γι’ αὐτό ὁ Κύριος σέ πολλές περιπτώσεις εἶχε τονίσει ὅτι πολύ δύσκολα σώζεται ὁ πλούσιος.

Καλή Ανάσταση!

Τα σαρκικά πάθη και η θεραπεία τους

Διάγραμμα – Περίληψη

Θέματος ΙΓ' τοῦ Θεολογικοῦ Προγράμματος «Ὀρθοδοξία καί Ζωή»

τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Μαντινείας καί Κυνουρίας,

περιόδου Ζ΄, ἔτους 2012-2013.

Ἡ πορνεία ὡς πάθος καί ἁμάρτημα: Κατά τούς Πατέρες, τά δύο πρῶτα πάθη πού προέρχονται ἀπό τή Φιληδονία, εἶναι ἡ γαστριμαργία καί ἡ πορνεία. Αὐτά συνδέονται στενά μεταξύ τους: τό πρῶτο πάθος τρέφει τό δεύτερο. Πορνεία εἶναι ἡ «παράχρησις» (παθολογική ἤ κακή χρήση) τῆς σεξουαλικότητας. Ὑπάρχει καλή καί κακή χρήση τῆς σεξουαλικότητας, ὅπως ὑπάρχει καλή καί κακή χρήση τῆς ἡδονῆς. Κατά τούς Πατέρες, ἡ σεξουαλικότητα δέν εἶναι ἔμφυτη στήν ἀνθρώπινη φύση, δηλ. δέν εἶναι κάτι «φυσικό» γιά τόν ἄνθρωπο, μέ τήν ἔννοια πού δίνει ἡ Πατερική Παράδοση στό «φυσικό». Ἡ σεξουαλικότητα ἐμφανίζεται μετά τήν πτώση τῶν Πρωτοπλάστων καί δέν εἶναι ἡ αἰτία τῆς πτώσης τους: «ὅτε διά τῆς παραβάσεως θάνατος εἰς τόν κόσμον εἰσῆλθε, τότε ἔγνω Ἀδάμ τήν γυναῖκα αὐτοῦ» (Ἰω. Δαμασκηνός). Οἱ Πρωτόπλαστοι ἦσαν γυμνοί «καί οὐκ ἠσχύνοντο» (Γεν. 2,25), «ἀπαθείας γάρ ἄκρας τοῦτό ἐστιν» (Ἰω. Δαμασκηνός). Ὁ Χριστός, ἄν καί ἀνέλαβε τά «φυσικά καί ἀδιάβλητα» πάθη, δέν ἀνέλαβε τή ἀνθρώπινη σεξουαλικότητα, γιατί αὐτή εἶναι μέν «φυσικό» (=κοινό μετά τήν πτώση), ἀλλά ὄχι ἀναγκαῖο στοιχεῖο τοῦ ἀνθρώπου. Ὡστόσο, ἄν καί ἡ παρθενία συνιστᾶ κανόνα τελειότητος, ἡ ὕπαρξη ἤ ἡ ὀρθή χρήση τῆς σεξουαλικότητας δέν συνιστᾶ ἁμαρτία. Ἡ σεξουαλικότητα εἶναι μιά πανίσχυρη δύναμη στόν ἄνθρωπο (καί στά ζῶα), πού συμβάλλει στή διαιώνιση τοῦ εἴδους. Στά ζῶα αὐτή ἡ δύναμη εἶναι ἄλογη, δηλ. ἐνστικτώδης, ἐνῶ στόν ἄνθρωπο μπορεῖ νά εἶναι «ἔλλογος» («κατήκοος τῷ λόγῳ», ἐλεγχόμενη ἀπό τόν λόγο), δηλ. ἡ σεξουαλικότητα εἶναι μιά δύναμη πού μποροῦμε νά τήν ἐλέγξουμε. Ἡ χρήση της δέν συνιστᾶ πορνεία, α) ὅταν λειτουργεῖ ἐντός τοῦ Γάμου καί β) ὅταν ἀπολυτοποιεῖται ἡ ἡδονή, πού προέρχεται ἀπ’ αὐτήν. Ἡ πορνεία δέν εἶναι ἀποκλειστικά σαρκικό πάθος, ἀλλά καί ψυχικό, γιατί δέν ὑπάρχουν ἀποκλειστικά σωματικές ἡδονές. Γι’ αὐτό, τό πνεῦμα (δαιμόνιο) τῆς πορνείας πολεμᾶ ἀκόμη καί ὑπερήλικες.

Η γαστριμαργία και η θεραπεία της

Διάγραμμα – Περίληψη

Θέματος ΙΒ' τοῦ Θεολογικοῦ Προγράμματος «Ὀρθοδοξία καί Ζωή»

τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Μαντινείας καί Κυνουρίας,

περιόδου Ζ΄, ἔτους 2012-2013.

Εἰσαγωγικά: Σύμφωνα μέ τή παθολογία τῶν Πατέρων, ἡ Φιλαυτία, ὡς πηγή καί ρίζα ὅλων τῶν παθῶν, γεννᾶ τά γιγαντιαῖα πάθη τῆς Φιληδονίας, τῆς Φιλαργυρίας καί τῆς Φιλοδοξίας. Τό πρῶτο ἀπό αὐτά (ἡ Φιληδονία) γεννᾶ τά πάθη τῆς πορνείας καί τῆς γαστριμαργίας. Τά δύο τελευταῖα πάθη συνδέονται στενά μεταξύ τους (ὅπως, ἄλλωστε, ὅλα τά πάθη συνδέονται μεταξύ τους, κατά τό παράδειγμα τῶν συγκοινωνούντων δοχείων). Ἡ γαστριμαργία τρέφει τήν πορνεία: «Κόρος βρωμάτων, πορνείας πατήρ· θλίψις δέ κοιλίας, ἁγνείας πρόξενος» (Κλίμαξ). Ἡ γαστριμαργία ἀνήκει στά θανάσιμα ἁμαρτήματα καί πάθη, δηλ. σέ ἐκεῖνα πού ἐπιφέρουν τόν πνευματικό θάνατο.

Εκκλησία, αιρέσεις και αυτοκτονία

ΕΚΚΛΗΣΙΑ, ΑΙΡΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ

ΠΡΩΤ.

ΣΩΤΗΡΙΟΥ Ο. ΑΘΑΝΑΣΟΥΛΙΑ

(Ὁμιλία σέ ἐκδήλωση τῆς Ζ΄ Ἐφορείας Προϊστορικῶν καί Κλασικῶν Ἀρχαιοτήτων στόν ἀρχαιολογικό χῶρο τῆς ἀρχαίας Ὀλυμπίας, τό Σάββατο 13 Ἀπριλίου 2013). 

Σεβαστοί πατέρες, κύριε Βουλευτά, ἀγαπητοί φίλοι,

Νά μοῦ ἐπιτρέψετε πρίν ἀναφερθῶ στό θέμα μέ τό ὁποῖο θά ἀσχοληθοῦμε, νά εὐχαριστήσω θερμά τούς διοργανωτές αὐτῆς τῆς ἐκδήλωσης, τήν Ζ' Ἐφορεία Προϊστορικῶν καί Κλασικῶν Ἀρχαιοτήτων, τήν Διευθύντρια κ. Γεωργία Χατζῆ - Σπηλιοπούλου καί, γενικά, ὅσους εἶχαν τήν ἰδέα νά ἀσχοληθοῦμε μέ ἕνα τόσο σημαντικό πρόβλημα τῶν ἡμερῶν μας. Ἐπίσης, θά ἤθελα νά εὐχαριστήσω τόν Σεβ. Μητροπολίτη Ἠλείας καί Ὠλένης κ. Γερμανό καί τούς συνεργάτες του στήν Ἱερά Μητρόπολη, πού πρόθυμα ἔδωσαν τήν εὐλογία σέ ἕναν κληρικό ἀπό κοντινή ἐπαρχία νά σᾶς ἀπευθύνει τόν λόγο ἀπό αὐτό ἐδῶ τό βῆμα. Σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι εἶναι γιά μένα μεγάλη τιμή νά βρίσκομαι σέ αὐτό τόν χῶρο, ἀνάμεσά σας καί μπροστά σέ τόσο ἐκλεκτό ἀκροατήριο. Χαίρομαι ἰδιαίτερα γι’ αὐτό, καί σᾶς εὐχαριστῶ καί πάλι θερμά.