Διάγραμμα
– Περίληψη Θέματος Β' τοῦ Προγράμματος Μελέτης
καί Ἑρμηνείας τῆς Ἁγίας Γραφῆς «Ἁγία Γραφή, Ἐκκλησία καί Παράδοση», περιόδου Δ', ἔτους 2026-2027.
Ἀπό τόν κόσμο στόν ἄνθρωπο: Ἀναζητώντας ἀπάντηση στό ἐρώτημα «Τί εἶναι ὁ ἄνθρωπος», βλέπουμε στήν ἀρχή τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης νά γίνεται λόγος γιά τήν δημιουργία τοῦ κόσμου καί ἀμέσως μετά (ἤ παράλληλα) γιά τή δημιουργία τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ δημιουργία τοῦ κόσμου (κοσμολογία) σχετίζεται ἄμεσα μέ τό ἀνθρωπολογικό ἐρώτημα: ὅ,τι ἰσχύει περί κόσμου, ἰσχύει καί περί ἀνθρώπου, μέ κάποιες, βέβαια, διαφορές. Ὁ κόσμος, κατά τήν Παλαιά Διαθήκη, δημιουργήθηκε, βέβαια, ἀπό τόν Θεό («ὑπό» τοῦ Θεοῦ), ἀλλά δημιουργήθηκε ἤ μάλλον προέρχεται ἀπό τό μηδέν («ἐκ» τοῦ μηδενός, «ἐξ οὐκ ὄντων»). Ἡ ἐπαναστατική αὐτή ἀντίληψη γιά τήν «ἐκ τοῦ μηδενός» δημιουργία, ὅπως τήν προέβαλαν οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, ἀνέτρεπε ὁλόκληρη τήν ἀρχαία ἑλληνική κοσμοθεωρία, πού κυριαρχοῦσε κατά τήν ἐμφάνιση τοῦ Χριστιανισμοῦ καί ἡ ὁποία θεωροῦσε τόν κόσμο ἄναρχο (χωρίς ἀρχή) καί αἰώνιο. Ἀνατρέπει, ἐπίσης, τίς βασικές κοσμολογικές θεωρίες πού κυριαρχοῦν σήμερα, κατά τίς ὁποῖες, ἤ α) ὁ κόσμος εἶναι αἰώνιος, χωρίς ἀρχή καί τέλος, ὅπως πίστευε καί ὁ ἀρχαῖος ἑλληνισμός, ἤ β) ὁ κόσμος προέκυψε τυχαῖα (αὐτοδημιουργήθηκε). Μετέχοντας σέ προβληματισμούς τῆς ἐποχῆς τους, οἱ Πατέρες διευκρίνισαν ὅτι ὁ κόσμος δέν προέρχεται «ἐκ τῆς Οὐσίας» τοῦ Θεοῦ, ἀλλά «ἐκ τῆς Βουλήσεως» ἤ «ἐκ τῆς Ἐνεργείας» Του. Αὐτό σημαίνει ὅτι: α) ὁ κόσμος δέν εἶναι αἰώνιος, ὅπως θά συνέβαινε ἄν ἦταν «ἐκ τῆς Οὐσίας» τοῦ Θεοῦ, β) μεταξύ Θεοῦ καί κόσμου (ἤ μεταξύ «ἀκτίστου» καί «κτιστοῦ») δέν ὑπάρχει καμία ὁμοιότητα (οὔτε κάποια «ἀναλογία»), γ) ὁ κόσμος εἶναι ἐλεύθερη ἐπιλογή τοῦ Θεοῦ καί ἀποτελεῖ «ἐνδεχόμενο» (μποροῦσε νά μήν εἶχε ὑπάρξει), δ) ὁ κόσμος περιβάλλεται πανταχόθεν ἀπό τό μηδέν καί πορεύεται πρός αὐτό, διατηρεῖται δέ στήν ὕπαρξη ἀπό ἐκείνη τήν ἄκτιστη θεία Ἐνέργεια, ἡ ὀποία ἀποκαλεῖται θεία Πρόνοια.






